Ontdekken en ontwikkelen: organisatie- en cultuurverandering op het Cambium College
Dit schooljaar startte het Cambium College in Zaltbommel met een Management Development Programma voor teamleiders en conrectoren. Het doel: de desbetreffende collega’s voorbereiden op een nieuwe organisatiestructuur die vanaf schooljaar ‘26/’27 wordt doorgevoerd. Aan het woord zijn Frans Vlieg (teamleider vwo-bovenbouw), Liesbeth Augustijn (rector-bestuurder) en Paola van der Linde (HR-manager). Zij vertellen elk vanuit hun eigen perspectief over de verwachtingen, ervaringen en de (beoogde) meerwaarde van het programma.
Liesbeth begon tweeëneenhalf jaar geleden als rector-bestuurder en kreeg al snel in de gaten dat de teamleiders werden opgeslokt door leerlingzaken en de waan van de dag. “Toen zijn we gaan nadenken over een managementstructuur die meer ondersteunend is aan de gewenste organisatiecultuur en over de rolinvulling”, licht ze toe. “Binnen die nieuwe structuur krijgen de afdelingsleiders een grotere persoonlijke verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling van teamleden en het stimuleren daarvan.” Paola vult aan: “De teamleiders vervullen nu een dubbelrol, met verantwoordelijkheid voor zowel leerlingen als personeel. De bedoeling is dat de leerlingverantwoordelijkheid niet meer bij hen maar bij de leerlingcoördinator komt te liggen. Zo hebben de teamleiders (straks afdelingsleiders) ruimte om zich focussen op het personele stuk en zo op de schoolontwikkeling.”
Ontdekken en ontwikkelen
Een nieuwe rolinvulling dus. Om de collega’s daarbij te ondersteunen werd het Management Development Programma opgetuigd, met twee kernwoorden: ontdekken en ontwikkelen. “Met het programma willen we in kaart brengen of de collega’s die nieuwe rol wel ambiëren”, vertelt Paola over het ontdekken. ”Qua inhoud baseren we ons op de Beroepsstandaard van Schoolleiders VO en maken we een expliciete koppeling met de leiderschapspraktijken die hierin beschreven staan.”
De zelfscan van Schoolleiders VO vormde het vertrekpunt van het programma, dat uit vier onderdelen bestaat: coaching, intervisie, netwerken (op bezoek gaan bij een collega-schoolleider) en een aantal masterclasses. “De vier coaches zijn afkomstig van de VO-academie. Dat was een bewuste keuze”, licht de HR-manager toe. “De coaches zijn getraind en geschoold en bekend met de Beroepsstandaard, waardoor de kwaliteit en professionaliteit gewaarborgd zijn.”
“Het programma is het begin van iets groters: een cultuurverandering. En dat vraagt wel een paar jaar.”
Volgens Paola is het programma vooral een soort introductie. “Het heeft allerlei elementen in zich, zodat de teamleiders zich breder kunnen oriënteren. Het is de bedoeling dat ze volgend jaar een intensiever traject gaan doorlopen.” Daar haakt Liesbeth op in. “We gunnen onszelf de tijd voor een goede implementatie van ons schoolplan. Het programma is het begin van iets groters: een cultuurverandering. En dat vraagt wel een paar jaar.”
Zelfreflectie en nieuwe kennis
Frans heeft als teamleider inmiddels een aantal coachgesprekken gehad, alsook de intervisiesessie door een opgeleide intervisiebegeleider van de VO-academie. “Ik ben heel blij met de coaching. Het helpt met een stukje zelfreflectie, met nadenken over je situatie en omstandigheden en daarbinnen een goede invulling te geven aan je rol”, legt hij uit. “Ook de intervisie onder begeleiding van een expert is waardevol. Hier kan je jezelf kwetsbaar opstellen, casuïstiek bespreken, feedback aan elkaar geven en zo inspelen op je leervraag.”
Twee van de drie masterclasses – elk gekoppeld aan een leiderschapspraktijk van de Beroepstandaard – zijn inmiddels gepasseerd. “Vooral de masterclass over leidinggeven aan de schoolontwikkeling paste bij mijn leerbehoefte”, vertelt Frans. “Je krijgt informatie over verschillende organisatievormen, hoe je die kunt herkennen, met een stukje theorie. Dat is heel nuttig en heb ik veel van geleerd, zeker als teamleider.”
Paola herkent het beeld dat Frans hier schetst. “Wat ik heb gehoord is positief. De coaching en de intervisie zijn heel prettig. Maar ook het bezoek aan een andere school is van meerwaarde. Je neemt echt een kijkje in de keuken van een ander.”
Beweging in gang gezet
Liesbeth is trots op de beweging die gemaakt worden binnen de school. “Collega’s komen nu al meer in de lead voor de invulling van bijvoorbeeld ontwikkelmiddagen of leveren een bijdrage op de studiedagen. Dat is een hele mooie beweging. Je ziet dat het verlangen er is om de omslag te maken naar een nieuwe structuur.” Frans vult haar aan. “Je ziet dat de teamleiders een bepaalde verantwoordelijk voelen en meer focus willen hebben op de ontwikkeling van medewerkers en op de onderwijskwaliteit. We voelen dat daar volgend jaar nog meer ruimte voor gaat ontstaan.”
“De teamleiders moeten de skills en het vertrouwen hebben dat ze om kunnen gaan met wat er op hun pad komt – ook het onvoorspelbare.”
Wanneer is het programma dan echt geslaagd? “Als ik het gevoel heb dat ik goed voorbereid ben op de nieuwe functie”, zegt Frans. Paola sluit zich hierbij aan: “Het is geslaagd als er een goed beeld is van: wat houdt die nieuwe rol in? En passen die nieuwe verantwoordelijkheden voor personeel, onderwijskwaliteit en onderwijsontwikkeling bij mij?”
Liesbeth scherpt dit nog verder aan. “Het is een goede voorbereiding, maar er wordt ook echt leiderschap gevraagd van de afdelingsleiders. Zij moeten de skills en het vertrouwen hebben dat ze, samen met het team, om kunnen gaan met wat er op hun pad komt – ook het onvoorspelbare. Het gevoel van professionele ruimte en professionele verantwoordelijkheid moet leven binnen de school. En daar hebben we een goede start mee gemaakt, echt waar.”
