Terugdringen verzuim: wetsvoorstel, internetconsultatie AMvB en rol OM
Het verminderen van het aantal thuiszitters en schooluitval is een van de speerpunten van demissionair staatssecretaris Becking. In dat kader is een aantal ontwikkelingen relevant:
Wetsvoorstel
Het wetsvoorstel ‘Terugdringen van het verzuim in het funderend onderwijs’ is in november 2024 naar de Tweede Kamer gestuurd, maar de behandeling daarvan is al twee keer uitgesteld. Hiermee is de beoogde inwerkingtreding op 1 augustus 2026 onhaalbaar geworden. De verwachting is nu dat het wetsvoorstel op 1 januari 2027 ingaat.
Internetconsultatie
Tot 5 januari 2026 was het mogelijk te reageren op de internetconsultatie van de Algemene Maatregel van Besluit (AMvB) bij bovengenoemd wetsvoorstel. Deze AMvB gaat over:
- het leveren van geaggregeerde verzuimgegevens door scholen en instellingen aan de minister,
- de informatieverstrekking van de minister aan de samenwerkingsverbanden en de gemeenten en
- het schrappen van de bepaling bekostiging voortgezet onderwijs bij ongeoorloofd verzuim. Hiermee vervalt de regel dat een leerling alleen bekostigd wordt bij 50% of meer aanwezigheid.
Ook de VO-raad heeft gebruikgemaakt van de gelegenheid om te reageren op deze internetconsultatie
Rol Openbaar Ministerie
Volgens artikel 5 onder b van de Leerplichtwet kunnen kinderen vrijgesteld worden van de leerplicht op grond van richtingsbezwaren. In maart 2025 maakte het Openbaar Ministerie bekend te stoppen met strafrechtelijke vervolging bij afgewezen aanvragen van deze vrijstellingen.
Staatssecretaris Becking laat in een brief aan de Tweede Kamer weten de positie van het OM te begrijpen. Tegelijkertijd geeft hij echter aan dat de ministeries van OCW en JenV bezorgd zijn dat hierdoor in de toekomst mogelijk meer kinderen geen onderwijs ontvangen. Becking gaat daarom twee oplossingsrichtingen verkennen om de handhavingsverlegenheid te verkleinen: het inrichten van thuisonderwijs als eigenstandige sector (inclusief inspectietoezicht) en het laten vervallen van de vrijstelling wegens richtingsbezwaren zonder alternatief op te nemen. De staatssecretaris wil een uiteindelijk besluit over deze oplossingsrichtingen overlaten aan een volgend kabinet.
Voor de VO-raad is het overgaan tot strafrechtelijke vervolging via het OM een uiterste maatregel om de leerplichtwet te handhaven, die wel belangrijk is om te voorkomen dat leerlingen uit beeld verdwijnen. We delen de zorgen van de ministeries dat het wegvallen van deze maatregel ertoe kan leiden dat meer kinderen geen onderwijs krijgen. De VO-raad zal dan ook meewerken aan het aangekondigde onderzoek naar alternatieven om toegang tot onderwijs – al dan niet op afstand - alsnog te bevorderen.
