Onderwijshuisvesting
Een schoolbestuur dat een schoolgebouw wil, is afhankelijk van de gemeente. Die is verantwoordelijk voor nieuwbouw, de school is verantwoordelijk voor het onderhoud. Een nieuw gebouw kost veel geld en drukt fors op de begroting van een gemeente. Dat zorgt soms voor lange procedures en spanning in de relatie schoolbestuur en gemeente. Schoolbesturen kunnen daardoor hun verantwoordelijkheid voor de gezondheid en veiligheid van leerlingen en personeel niet altijd waarmaken. En een slecht schoolgebouw zet de kwaliteit van het onderwijs onder druk.
Kennisgroep Onderwijshuisvesting
De VO-raad en PO-Raad hebben een gezamenlijke Kennisgroep Onderwijshuisvesting. Deze kennisgroep wisselt kennis en informatie uit over alle facetten van onderwijshuisvesting zoals:
- De betaalbaarheid van gebouwen
- De relatie met gemeenten
- De kwaliteit van huisvesting
- Renovatie en/of nieuwbouw
- Duurzaamheid
- Multifunctionele accommodaties
- Gezondheid en luchtkwaliteit
- Doordecentralisatie en flexibiliteit
Daarnaast spelen twee grote ‘overkoepelende’ dossiers, in samenwerking met VNG en OCW, ook heel nadrukkelijk een rol bij de kennisgroep:
- De programmatische aanpak onderwijshuisvesting
- Innovatiefonds onderwijshuisvesting
De kennisgroep Onderwijshuisvesting bestaat uit vertegenwoordigers van schoolbesturen die lid zijn van de PO-Raad en VO-raad. In de meeste gevallen zijn dat beleidsmedewerkers huisvesting. De kennisgroep komt vijf keer per jaar bijeen.
Opgeven voor de kennisgroep (waarna je automatisch voor de bijeenkomsten wordt uitgenodigd) kan bij Tanja van Nes tanjavannes@vo-raad.nl of Paul Huisman paulhuisman@vo-raad.nl.
Verwerking kosten groot onderhoud
De voorschriften voor het verwerken van de kosten van het groot onderhoud in de jaarrekening zijn sinds 1 januari 2024 veranderd. De meeste schoolorganisaties moesten daardoor een keuze maken voor het verwerken van de kosten van groot onderhoud: activeren of het vormen van een voorziening. Als een schoolorganisatie kiest voor de voorziening, dan moet deze veelal op een andere wijze worden vastgesteld, dan schoolorganisaties tot nu toe altijd deden. Voor de ondersteuning bij de keuzes die gemaakt moet worden, hebben de PO-Raad en VO-raad een brochure gemaakt. De brochure is bedoeld als een handreiking bij de overgang naar de nieuwe situatie.
Er blijft vrijheid voor schoolorganisaties om te kiezen voor het activeren en afschrijven van de kosten van groot onderhoud of voor de verwerking via een voorziening groot onderhoud. Daarmee is het feit onderkend dat in het funderend onderwijs het economisch claimrecht van gebouwen veelal bij de gemeente ligt en dat dit vraagt om een afwijkende werkwijze.
Mogelijke impact op vermogenspositie
Wellicht lijkt het op het eerste gezicht een administratief-technisch verhaal, maar de wijze waarop schoolorganisaties de kosten van het groot onderhoud verwerken in de jaarrekening, kan een behoorlijke impact hebben op het financieel beleid en de vermogenspositie van de organisatie. Zo heeft deze aangepaste regelgeving direct invloed op de kengetallen die schoolbesturen hanteren voor het bepalen van hun financiële ruimte en het weerstandsvermogen. Ook heeft deze nieuwe regelgeving invloed op de landelijk discussie over mogelijke bovenmatige reserves.
Voor schoolorganisaties die niet het economisch claimrecht hebben op hun schoolgebouwen, is er een beknopte versie van de brochure.
Handige documenten
Nieuw katern ‘Een school om (op) te bouwen’ gelanceerd op het VO-congres
Op het VO-congres van vorige week (27 maart) lanceerde de VO-academie het nieuwe katern ‘Een school om (op) te bouwen: de rol van bestuurders en schoolleiders bij nieuwbouw, verbouw, renovatie…
Brochure Verwerking Groot Onderhoud - juni 2023
Beknopte versie Brochure Verwerking Groot Onderhoud - juni 2023
Veelgestelde vragen en antwoorden over verwerken kosten groot onderhoud
Tool berekening voorziening groot onderhoud
Presentatie webinar verwerking groot onderhoud
Kiezen tussen nieuwbouw of renovatie
Een aantal onderwijsspecialisten heeft met steun van Bouwstenen voor Sociaal een afwegingskader ontwikkeld dat scholen en gemeenten helpt een snelle en weloverwogen keuze te maken tussen renovatie of nieuwbouw.
Afwegingskader kiezen tussen nieuwbouw of renovatie
Toelichting bij het afwegingskader
Financiële paragraaf van kwaliteitskader onderwijshuisvesting herzien
De financiële paragraaf in het kwaliteitskader onderwijshuisvesting is per 6 juni 2024 vernieuwd. Gemeenten en schoolbesturen beschikken daardoor over een actuele set standaardkengetallen die inzicht geven in de stichtingskosten van…
Samenwerken met de gemeente
Wilt u de samenwerking met gemeenten over onderwijshuisvesting verbeteren? Onderstaande hulpmiddelen helpen u en de gemeente op weg.
Model middelen onderwijshuisvesting gemeente
De VO-raad heeft het model 'Middelen onderwijshuisvesting gemeenten' gemaakt waarin per gemeente te zien is hoeveel middelen deze jaarlijks uit het Gemeentefonds ontvangt voor onderwijshuisvesting (en overige educatie). Scholen dienen hiervoor alleen in het model de gewenste gemeente in te vullen. Zij krijgen dan de cijfers voor die gemeente te zien. Meer informatie over de werking van het model is te vinden in het tabblad ‘Toelichting’.
Kwaliteitskader Huisvesting
Het Kwaliteitskader Huisvesting is met inbreng van schoolbesturen en gemeenten gemaakt door de VO-raad en Voion, met steun van Kenniscentrum Ruimte-OK. Het kader helpt schoolbesturen en gemeenten vanuit de kwaliteit te redeneren. Het kader bevat een reeks kwaliteitscriteria voor een gebouw die positief bijdragen aan de leeromgeving van de leerlingen. De criteria zijn richtinggevend en geen norm. Ze zijn aanvullend op het wettelijk minimum (Bouwbesluiteisen), en breder dan de technische eisen ten aanzien van binnenmilieu en energieverbruik die zijn geformuleerd in het Programma van Eisen Frisse Scholen. Ruimte-OK is momenteel bezig met een herziening van het Kwaliteitskader.
Integraal huisvestingsplan
Door een verwachte wetswijziging vanaf 2025 zijn gemeenten in de toekomst verplicht om een integraal huisvestingsplan (IHP) op te stellen voor het onderwijs. Veel gemeenten en schoolbesturen doen dit al. Het plan geeft inzicht in belangrijke toekomstige ontwikkelingen in de onderwijshuisvesting (zoals demografische ontwikkelingen en eisen rond gebouwkwaliteit).
Een IHP helpt gemeenten en schoolbesturen om meerjarenplannen op te stellen en afspraken te maken over huisvesting. IHP’s hebben in tegenstelling tot bijvoorbeeld doordecentralisatiecontracten geen juridische status. Partijen kunnen er geen zekerheid aan ontlenen. Ook politieke ontwikkelingen in een gemeente kunnen een IHP doorkruisen.
In de verwachte nieuwe wet wordt opgenomen dat renovatie een volwaardig alternatief van nieuwbouw wordt. De minister neemt hiermee eerdere voorstellen over van de VO-raad, PO-Raad en de Vereniging Nederlandse Gemeenten.
Verduurzaming
Voor bedrijven en (onderwijs)instellingen geldt een zogenaamde energiebesparingsverplichting. Maar welke energiebesparingsmaatregelen moet je nemen? Onderstaande websites en tools helpen scholen op weg met energiebesparing.
Erkende energiebesparingsmaatregelen
Voor bedrijven en (onderwijs)instellingen geldt een zogenaamde energiebesparingsverplichting. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) heeft een lijst opgesteld met erkende maatregelen die scholen kunnen nemen, om aan deze verplichting te voldoen. Voor alle maatregelen geldt dat ze binnen maximaal vijf jaar worden terugverdiend.
