Staatssecretaris wil scholen verder ondersteunen bij burgerschapsonderwijs
In een recente brief aan de Tweede Kamer heeft staatssecretaris Tielen aangegeven hoe ze scholen de komende tijd verder wil ondersteunen bij het vormgeven van hun burgerschapsopdracht. Meer helderheid bieden over de wettelijke taak die scholen hebben en verder inzetten op de (na)scholing van leraren en schoolleiders zijn hierbij belangrijke actiepunten.
Met de maatregelen wil de staatssecretaris aansluiten op de behoeften van scholen op dit vlak, zoals deze naar voren kwamen in de ‘Wetsevaluatie burgerschap (2025)’.
Concretisering
Zo geven veel scholen aan te zoeken naar meer houvast bij de invulling van hun burgerschapsopdracht en behoefte te hebben aan nadere concretisering van deze opdracht. In haar brief verwijst de staatssecretaris naar de nieuwe kerndoelen burgerschap als belangrijk eerste antwoord op deze behoefte. Om scholen te ondersteunen bij de implementatie van deze kerndoelen wordt - samen met onder meer SLO en de sectorraden - een landelijk ondersteuningsaanbod ingericht, dat onder meer bestaat uit handreikingen, voorbeeldmateriaal, professionaliseringsactiviteiten en begeleide leernetwerken.
Scholen geven aan met name behoefte te hebben aan concretisering van de sociale en maatschappelijke competenties die zij hun leerlingen moeten bijbrengen. Rond deze concretisering en de vertaalslag daarvan naar de onderwijspraktijk, wordt een verkenning gestart.
Ondersteuning via Expertisepunt
Om scholen te blijven ondersteunen bij het realiseren van de burgerschapsopdracht - ook tijdens de periode waarin de kerndoelen burgerschap worden geïmplementeerd - wordt een Expertisepunt doorgezet tot en met december 2031. De staatssecretaris wil een evaluatie naar het huidige Expertisepunt Burgerschap, in samenhang met de inzichten uit de wetsevaluatie en het inspectietoezicht, als basis nemen voor de inrichting van dit Expertisepunt.
(Na)scholing van leraren en schoolleiders
In haar brief schrijft Tielen ook in de lerarenopleidingen meer aandacht te willen realiseren voor (het geven van) burgerschapsonderwijs. Daarnaast wil ze verkennen hoe extra inzet nodig is op nascholing van leraren en schoolleiders. Het programma ‘Schurende Gesprekken’ wordt verlengd tot en met juni 2027. Dit programma ondersteunt leraren bij het voeren van gesprekken over lastige onderwerpen, en het omgaan met (online) desinformatie. Voor schoolleiders en schoolbestuurders (en leraren) loopt er een meerjarig pilotonderzoek naar succesvolle schoolbrede aanpakken voor burgerschapsonderwijs en het inrichten van systematisch monitoren van burgerschapscompetenties. Naar verwachting worden in de eerste helft van 2027 de resultaten van het eerste pilotjaar gedeeld met de onderwijspraktijk.
Extra inzet op digitaal burgerschap en burgerschapsonderwijs vmbo
De staatssecretaris wil verder de komende jaren extra inzetten op onderwijs op het gebied van digitaal burgerschap. Bij leraren en schoolleiders wordt opgehaald welke ondersteuning hierbij wenselijk is.
Ook geeft Tielen in haar brief aan te willen verkennen hoe ze extra kan investeren in de kennis, democratische betrokkenheid en het politiek zelfvertrouwen van vmbo-leerlingen. En kondigt de staatssecretaris een ontwerponderzoek aan over burgerschapsonderwijs in Caribisch Nederland.
Toezicht op burgerschapsonderwijs
Tenslotte kijkt de staatssecretaris samen met de inspectie hoe er meer helderheid kan komen over de werkwijze bij het toezicht op burgerschapsonderwijs, bijvoorbeeld aan de hand van de onderzoekskaders. Ook loopt een themaonderzoek van de inspectie naar de vraag hoe zij verdiepend kan kijken naar het onderdeel van de wettelijke burgerschapsopdracht dat toeziet op een schoolcultuur die in overeenstemming is met de basiswaarden van de democratische rechtsstaat. Dit onderzoek richt zich op ervaringen met sociale veiligheid onder leerlingen enerzijds en op dilemma’s en het handelingsrepertoire van leraren anderzijds. In het najaar van 2026 zal de staatssecretaris de Kamer nader informeren over de onderzoekskaders en het themaonderzoek.
Fleur Veringa
Senior beleidsadviseur regionale samenwerking en publieke verantwoording
fleurveringa@vo-raad.nl