Versterken leesvaardigheid vraagt om voortvarende invoering nieuw curriculum
De meeste tweedejaars leerlingen uit het vmbo g/t, havo, vwo en vso lezen op het niveau dat past bij leerjaar 2 van de onderwijssoort waarin zij zich bevinden. Ze zijn daarmee goed op weg om de beoogde eindniveaus te halen. In het vmbo-b/k haalt tweederde van de leerlingen nog niet het fundamentele niveau (1F). Dat geldt ook voor de leerlingen van het praktijkonderwijs. Voor deze groep is echter 1F het streefniveau aan het eind van de opleiding. De cijfers staan in de eerste nationale peiling van de leesvaardigheid van leerlingen in het voortgezet onderwijs (vo) en voortgezet speciaal onderwijs (vso) die de inspectie op 19 november 2024 presenteerde.
De peiling brengt niet alleen de leesvaardigheid van tweedeklassers in beeld, maar brengt ook in kaart hoe scholen hun leesonderwijs hebben ingericht en wat leerlingen vinden van lezen.
Leerlingen zelf zijn redelijk positief over hun eigen leesvaardigheid, maar hun leesmotivatie en leesplezier is laag. Wanneer leerlingen lezen voor hun plezier, betreft dit vooral berichten op sociale media. Minder dan 10% van de vo-leerlingen besteedt op een reguliere schooldag meer dan 1 uur aan het lezen van boeken. Een derde van de havo/vwo-leerlingen tot bijna twee derde van de vmbo-b/k-leerlingen leest nooit een boek voor het plezier, bij vso-leerlingen is dit twee vijfde.
Oproep onderwijspartijen: Voorkom uitstel wettelijke verankering kerndoelen
Vakexperts geven aan dat de leesvaardigheid in het vo en vso nog te vaak wordt gezien als iets van de vaksectie Nederlands en pleiten voor meer aandacht voor leesvaardigheid in andere vakken. Docenten Nederlands en andere docenten kunnen volgens de professionals meer samen optrekken en ook het belang van een schoolbreed taalbeleid wordt door de experts benadrukt.
In de nieuwe set kerndoelen en examenprogramma’s die nu worden ontwikkeld is er gerichte aandacht voor de verbinding van basisvaardigheden als taal en rekenen met andere vakken en leergebieden. Deze bieden onderwijsprofessionals handvatten om binnen het eigen vakgebied bijvoorbeeld aandacht te besteden aan lees- en rekenvaardigheden.
De VO-raad heeft samen met een brede coalitie van onderwijspartijen zijn onvrede geuit over het kabinetsvoorstel om de nieuwe kerndoelen opnieuw te redigeren. Dit leidt niet alleen tot onduidelijkheid maar ook tot een vertraging van minimaal een jaar en staat daarmee haaks op de eigen onderwijsambities van het kabinet. De nieuwe kerndoelen zijn in nauwe samenspraak met de sector tot stand gekomen en kunnen op breed draagvlak rekenen in het veld. De sector gaat graag voortvarend aan de slag.
Kennistafel Effectief Leesonderwijs
De Kennistafel 'Effectief Leesonderwijs' - bestaande uit wetenschappers en professionals uit de onderwijspraktijk – verzamelt en ontsluit (wetenschappelijke) kennis over effectief leesonderwijs, ontwikkelt tools aan de hand waarvan scholen deze kennis kunnen toepassen in de klas, en organiseert activiteiten. Zo heeft de Kennistafel de Kwaliteitswaaier Effectief Onderwijs in Begrijpend Lezen uit 2022 onlangs weer geactualiseerd.
Ook organiseert de Kennistafel op 11 december een bijeenkomst over de kwaliteit van leermiddelen taal en de ontwikkeling van een Expertisepunt Taal voor professionals. Via het online aanmeldingsformulier kun je aanmelden voor deze bijeenkomst.